Kat plast kleine beetjes buiten de bak: blaasproblemen herkennen

Vaak naar de bak met steeds maar een klein beetje urine staat in de iCatCare-richtlijnen voor lage-urinewegziekten als vast signaal van een probleem in blaas of plasbuis, samen met plassen buiten de bak, persen en bloed. De vraag is dus niet óf je naar de dierenarts gaat, maar hoe snel.

Kleine plasjes, veel plassen of persen zonder resultaat?

• Vaak naar de bak, steeds kleine klontjes → past bij een geïrriteerde blaas. Binnen 48 uur naar de dierenarts.
• Kleine natte plekjes op wisselende plekken, ook op bed of bank → zelfde signaal. Je kat haalt de bak niet of zoekt een zachte plek omdat plassen pijn doet.
• Grote klonten, meer drinken dan normaal → dat is veel plassen, een ander patroon met andere oorzaken. Lees wat meer drinken en meer plassen kan betekenen.
• Hurken en persen zonder dat er iets komt → spoed, vooral bij een kater. Lees hoe je een verstopte plasbuis herkent.
• Bloed of roze verkleuring → vandaag nog bellen. Gebruik de bloed-triage.
• Kat staat rechtop en spuit tegen muren → dat is sproeien, geen blaasklacht. Check het verschil.

Waarom de grootte van de klont meer zegt dan de plek

Bij de meeste plasscenario's is de eerste vraag: is dit gedrag of medisch? Bij kleine beetjes is die vraag grotendeels beantwoord. Een kat die steeds kleine hoeveelheden produceert, doet dat niet uit protest. De blaas geeft aandrang terwijl er bijna niets in zit.

De plek is daarom bijkomstig. Je kat plast waar de aandrang hem overvalt, of waar het minder pijn lijkt te doen. Wat telt is de hoeveelheid per keer en hoe vaak hij gaat. De iCatCare-richtlijnen raden dierenartsen aan juist dat na te vragen, bijvoorbeeld via de grootte van de klonten in klonterende vulling.

Kleine beetjes of juist veel plassen?

De twee lijken op elkaar omdat je kat in beide gevallen vaak naar de bak gaat. Het verschil zit in de klont. Bij blaasklachten zijn de klonten klein en is de totale hoeveelheid per dag vaak niet groter dan normaal. Bij veel plassen zijn de klonten groot, vaak ook talrijker, en drinkt je kat zichtbaar meer.

Dat tweede patroon kan wijzen op nierproblemen, suikerziekte of een schildklieraandoening. Daarvoor is bloedonderzoek nodig, niet alleen urine. Twijfel je? Tel een dag lang de klonten en vergelijk de grootte.

Wanneer kleine plasjes overgaan in persen zonder resultaat

Kleine plasjes kunnen het voorstadium zijn van een verstopte plasbuis. Volgens de iCatCare-richtlijnen kun je vaak plassen, plassen buiten de bak en bloed al zien voordat een kat helemaal niet meer kan plassen. Een verstopping komt bijna alleen bij katers voor. Eigenaren verwarren het persen soms met verstopping van de darm.

Let dus op het moment dat het omslaat: je kat zit lang in de bak, perst, en er komt niets. Volgens het Cornell Feline Health Center kan een kat met een volledige verstopping binnen 24 tot 48 uur overlijden. Dan is het geen afspraak meer, maar spoed.

Wat er achter kleine plasjes kan zitten

Blaasontsteking zonder aanwijsbare oorzaak (FIC)

In onderzoeken van de afgelopen decennia vinden dierenartsen bij ongeveer 55-65% van de katten met blaasklachten geen aanwijsbare oorzaak, schrijft iCatCare. Die katten krijgen de diagnose blaasontsteking zonder bekende oorzaak (FIC). De blaaswand is geïrriteerd, waardoor je kat aandrang voelt bij een bijna lege blaas.

FIC is geen bacteriële infectie, dus een kuur tegen bacteriën helpt niet. Als risicofactoren noemen de richtlijnen onder meer alleen binnen leven, overgewicht, meerdere katten in huis en een onrustig huishouden. Volgens het iCatCare-artikel over FIC begint het meestal bij jonge volwassen katten en zakken de klachten vaak binnen 5-10 dagen weg, om later terug te komen. Dat wegzakken is geen reden om af te wachten. Meer over FIC, bakangst en terugval voorkomen.

Blaasgruis of blaasstenen

Volgens iCatCare zit bij 10-23% van de katten met blaasklachten blaasgruis of een blaassteen achter de klachten. Kristallen of steentjes irriteren de blaaswand en kunnen de plasbuis gedeeltelijk of helemaal blokkeren, bij katers sneller dan bij poezen. Alleen urineonderzoek en een echo of röntgenfoto laten zien of het gruis is. Heeft de dierenarts gruis vastgesteld? Lees hoe je het kattenbakgedrag herstelt naast de dieetbehandeling.

Urineweginfectie

Bij een verder gezonde volwassen kat is een bacteriële infectie volgens iCatCare een zeldzame oorzaak van blaasklachten (minder dan 3%). De kans is groter bij katten ouder dan 10 jaar en bij katten met nierproblemen. De signalen lijken op FIC. Alleen een urineonderzoek, eventueel met kweek, maakt het onderscheid.

Dezelfde dag of binnen 48 uur?

Bel direct of ga dezelfde dag als:

• je kat (vooral een kater) hurkt of perst maar er niets of bijna niets komt
• er bloed in de urine zit
• je kat niet meer eet, braakt of sloom is
• je kat geluid maakt bij het plassen of een pijnlijke, harde buik heeft

Binnen 48 uur als:

• je veel kleine plasjes of klontjes vindt maar je kat verder normaal eet en reageert
• het patroon een paar dagen aanhoudt
• je kat duidelijk vaker naar de bak gaat dan normaal

Zie je tijdens het wachten een van de signalen uit het eerste rijtje? Dan wacht je niet op de afspraak.

Voorbereiding op de dierenarts: tellen wat je ziet

Bij dit symptoom draait het om aantallen en hoeveelheden. Die ziet de dierenarts in de spreekkamer niet. Jij wel.

Een plasdagboek. Begin vandaag en houd het bij tot de afspraak, op papier of in het plasdagboek op deze site (met weeksamenvatting en printversie). Noteer per plas, in of buiten de bak:

• datum en tijdstip
• waar (bak, naast de bak, bed, vloer)
• hoeveel: klont zo groot als normaal, kleiner, of alleen een nat plekje
• houding: hurken, lang zitten, persen, of er kwam niets
• of je bloed of roze verkleuring zag

Zet erbij sinds wanneer het speelt, hoeveel keer per dag je kat normaal gaat en of hij meer of minder drinkt. Schep de bak een dag lang na elke plas, dan kun je de klonten echt tellen en vergelijken.

Video van het persen. Film je kat als hij lang in de bak zit of hurkt zonder dat er veel komt. Die houding laat hij in de spreekkamer bijna nooit zien.

Wat er thuis veranderd is. Ander voer, nieuwe vulling, een extra kat, verbouwing. Ook kleine dingen tellen.

Een urinemonster, zoals je praktijk het wil. Vraag je praktijk hoe zij het willen. Sommige dierenartsen nemen liever zelf urine af met een naaldje via de buikwand. Volgens iCatCare is dat de voorkeur voor een kweek. Mag je het zelf opvangen? Zet de bak dan neer met schone, niet-absorberende korrels en breng de urine zo vers mogelijk. Na een uur, of in de koelkast, kunnen er volgens iCatCare kristallen ontstaan die in de blaas niet zaten.

Wat de dierenarts kan onderzoeken

Volgens Cornell begint het meestal met lichamelijk onderzoek en een urineonderzoek. De dierenarts voelt dan onder meer hoe vol en gevoelig de blaas is. Afhankelijk van de uitslag en de leeftijd van je kat kan daarna volgen:

• een urinekweek om een bacteriële infectie aan te tonen of uit te sluiten
• bloedonderzoek, zeker als je kat ook meer drinkt of ouder is
• een echo of röntgenfoto om blaasgruis of stenen op te sporen

Niet elke kat krijgt alles. Wat jouw kat nodig heeft, bepaalt de dierenarts. De kosten verschillen per praktijk, vraag het vooraf.

Thuis, terwijl je wacht op de uitslag

Maak de plekken schoon met een enzymatische reiniger. Bij kleine beetjes zijn er vaak meer plekjes dan je denkt. Een UV-lamp helpt ze te vinden. Bleek of allesreiniger laat voor een kattenneus genoeg geur achter.

Houd de bak aantrekkelijk. Niet omdat de bak het probleem is. Volgens iCatCare kan een kat de pijn bij het plassen gaan koppelen aan de bak. Schep minstens twee keer per dag en laat vulling en plek zoals ze zijn.

Zorg dat drinken makkelijk is. Extra waterbakken op verschillende plekken, en natvoer als je kat dat gewend is. Volg na de diagnose het behandelplan helemaal, ook als je kat na een paar dagen beter lijkt.

Wat je bij kleine plasjes beter niet probeert

Doe vandaag twee dingen: bel je praktijk voor een urineonderzoek en begin met het tellen van de klonten.