Blaasontsteking komt steeds terug: de cyclus doorbreken

Blaasontsteking zonder bekende oorzaak (FIC) gaat na een episode vaak vanzelf over en komt daarna vaak terug. De iCatCare-richtlijnen voor lage-urinewegziekten schrijven dat de klachten meestal binnen 2 tot 7 dagen wegzakken, met of zonder behandeling, maar dat terugval vaak voorkomt. De cyclus doorbreken doe je vooral thuis.

Waar begint jouw terugval?

Niet elke terugkerende blaasontsteking heeft dezelfde oorzaak. Kijk naar het patroon:

• Terugval na een stressvolle periode (verhuizing, nieuwe kat, verbouwing) → stress is waarschijnlijk de trigger. Begin bij stressreductie.
• Terugval zonder duidelijke aanleiding → vaak een combinatie van te weinig vocht en sluimerende spanning. Begin bij waterinname en houd de volgende episode nauwkeurig bij.
• Terugval ondanks alle aanpassingen → bespreek met je dierenarts of aanvullend onderzoek nodig is. Bij oudere katten wordt een infectie of blaasgruis waarschijnlijker.
• Kat plast ook buiten de bak tussen episodes → er speelt bakangst mee. Hoe die ontstaat na een pijnlijke episode en hoe je je kat terug in de bak krijgt, lees je in blaasontsteking en plassen in huis.

Waarom FIC steeds terugkomt

In de overzichtsstudie van He en collega's liep het terugvalpercentage in verschillende onderzoeken uiteen van ongeveer 52% tot 65%, afhankelijk van hoe lang de katten gevolgd werden. De episode gaat over, de onderliggende kwetsbaarheid blijft.

FIC speelt zich niet alleen in de blaas af. De richtlijnen beschrijven gevoelige katten in een omgeving die ze als bedreigend ervaren. Hun stresssysteem reageert sterker, en de beschermende laag van de blaaswand is vaak minder goed. Geconcentreerde urine irriteert die wand extra. De dierenarts behandelt de pijn. De spanning en de geconcentreerde urine pak jij thuis aan.

De cyclus doorbreken: vier dingen die je thuis verandert

De best onderzochte aanpak heet MEMO, multimodal environmental modification (Buffington et al., 2006). In dat onderzoek kregen eigenaren van 46 binnenkatten met terugkerende klachten adviezen op maat voor hun huis. Over 10 maanden namen de plasklachten, angst en nervositeit duidelijk af. Het was een studie zonder controlegroep, dus de onderzoekers noemden het veelbelovend, niet bewezen. Inmiddels geldt MEMO volgens iCatCare als de standaardaanpak bij FIC. Losse maatregelen werken zelden op zichzelf, het gaat om de combinatie.

Meer vocht in je kat krijgen

Verdunde urine irriteert de blaaswand minder. iCatCare noemt nat voer en meer drinken als maatregelen die terugval kunnen helpen voorkomen, al is het bewijs niet sluitend.

1. Schakel over op nat voer. Nat voer bestaat grotendeels uit water. Een kat die vooral nat voer eet, krijgt zo veel meer vocht binnen dan met brokjes.
2. Lukt nat voer niet? Meng wat water of ongezouten bouillon door de brokjes. He en collega's noemen dat als manier om de vochtinname te verhogen.
3. Probeer een drinkfontein. Sommige katten drinken liever van bewegend water. Volgens dezelfde overzichtsstudie werkt een fontein niet bij elke kat, dus kijk wat jouw kat doet. Zet water niet direct naast het voer.
4. Meerdere waterpunten. Verspreid door het huis, in bakken van keramiek of glas. Dagelijks verversen.

De stressbron vinden

Het gaat om aanhoudende spanning die je kat niet kan ontlopen, niet om een keer bezoek. De iCatCare-richtlijnen noemen onder meer een huishouden met meerdere katten, onrust of veranderingen in huis, een leven binnenshuis met weinig te doen en het ontbreken van hoge uitkijkplekken.

Conflict met andere katten. Dit is vaak onzichtbaar: geen gevechten, maar vermijden, staren en de weg naar voer, water of bak blokkeren. Herken je dit? Lees hoe je stress bij katten herkent.

Wat je kunt doen:

• Bij meerdere katten: zorg dat elke kat bij voer, water en bak kan zonder langs de ander te moeten.
• Bied verticale ruimte. Een mand op een kast, een plank aan de muur, een hoge krabpaal met platform.
• Zorg voor schuilplekken. Een doos, een overdekte mand, een plek achter een gordijn. Minstens één per kat.
• Houd routines voorspelbaar. Vaste voertijden, vaste rusttijden.

Een kattenbak waar je kat zonder spanning heen gaat

Een kat die pijn heeft gehad in de bak kan die pijn aan de bak koppelen en gaat dan ophouden of ergens anders plassen. Na een episode helpt een extra bak op een nieuwe plek. De volledige aanpak voor bakangst na de behandeling staat in het artikel over blaasontsteking en plassen in huis.

Voor de lange termijn geven de iCatCare-richtlijnen deze basis:

• 1 bak per kat plus 1 extra, op verschillende plekken en minstens één per verdieping.
• Rustige plekken in het deel van het huis waar je kat leeft, uit de buurt van voer en water.
• Fijne, klonterende vulling. De meeste katten hebben daar de voorkeur voor.
• Groot genoeg, met een makkelijke instap. Dagelijks scheppen.

Verveling tegengaan

Een binnenkat met weinig te doen staat in de richtlijnen bij de risicofactoren. Verrijking is onderhoud.

• Speelmomenten. Kort interactief spel met een hengel, liefst elke dag. Dit laat je kat jagen en verlaagt spanning.
• Voerpuzzels. Laat je kat werken voor haar voer. iCatCare noemt puzzelvoerders die ook met nat voer werken.
• Uitzicht. Een veilige plek bij het raam. Een vogelvoederplek in de tuin maakt het interessanter.

Waardoor de blaasontsteking toch terugkomt

Hoe lang voordat je weet of het werkt?

Voorbereiding op de dierenarts bij een nieuwe episode

Een dierenarts ziet je kat tijdens één episode. Jij ziet ze allemaal, en dat verloop is het waardevolste dat je meeneemt.

Elke controle begint met de reismand, en voor een kat bij wie stress de blaas raakt telt die rit mee. Oefen daarom tussen de bezoeken door, zoals in kat wil niet in de reismand.

Een plasdagboek over alle episodes. Het plasdagboek op deze site bewaart je notities in je browser, zodat je episodes kunt vergelijken. Houd per episode bij:

• begin- en einddatum
• wat je zag: vaak kleine plasjes, persen, bloed, plassen buiten de bak (waar, op wat voor oppervlak)
• hoeveel er kwam (grote klont of een paar druppels)
• wat er in de dagen ervoor gebeurde: bezoek, ruzie tussen katten, ander voer, een verbouwing, een vakantie

Leg de episodes naast elkaar. Komen ze steeds na hetzelfde soort gebeurtenis? Worden ze heftiger of komen ze sneller achter elkaar? Dat patroon helpt je dierenarts kiezen wat er onderzocht moet worden.

Foto's en video. Film je kat als hij lang in de bak zit, hurkt zonder dat er veel komt, of overmatig zijn buik likt. Die houding is in de spreekkamer bijna nooit te zien.

Wat je al hebt aangepast. Voer, waterpunten, aantal bakken en hun plek.

Een urinemonster, als je praktijk dat wil. Vraag je praktijk hoe zij het willen. Sommige dierenartsen nemen liever zelf urine af met een naaldje via de buikwand. iCatCare geeft daar de voorkeur aan voor een kweek. Mag je het zelf opvangen? Gebruik dan schone, niet-absorberende korrels in een lege bak. Breng het zo vers mogelijk: na een uur kunnen er volgens iCatCare kristallen in ontstaan die er in de blaas niet zaten.

Wat je kunt vragen bij een terugkeerder

Het begint met lichamelijk onderzoek en urineonderzoek. Bij steeds terugkerende klachten kun je bespreken of daarnaast nodig is:

• een urinekweek, om een bacteriële infectie aan te tonen of uit te sluiten
• een echo of röntgenfoto. iCatCare noemt beeldvorming waardevol bij terugkerende of heftige klachten en bij oudere katten
• bloedonderzoek, vooral als je kat meer drinkt of afvalt
• een doorverwijzing naar een dierenarts met gedragsspecialisatie, als het thuis niet lukt om de stress te verminderen

Niet elke kat heeft alles nodig. Wat jouw kat nodig heeft, bepaalt de dierenarts. De kosten verschillen per praktijk, vraag ze vooraf.

Sneller terug naar de dierenarts als:

• de episodes steeds korter op elkaar volgen of heftiger worden
• er na een paar maanden consequent aanpassen geen verandering is
• je kat ouder is dan 10 jaar. Volgens iCatCare is een infectie bij die groep vaker de oorzaak
• je kat opvallend meer drinkt of afvalt

Komt er bloed bij, of zit een kater te persen zonder dat er iets komt? Dan is het geen kwestie van afwachten. Lees wat je dan doet in kat plast bloed.

Begin vandaag het plasdagboek, ook als je kat nu klachtenvrij is: de volgende episode wil je kunnen vergelijken met deze.